Chaber bławatek

zbiór od 5 czerwca do 31 sierpnia

Centaurea cyanus

 

Występowanie: Chaber jest rośliną jednoroczną. Spotkać go można na polach uprawnych, gdzie rozsiewany jest razem ze zbożami, na nieużytkach, przydrożach, ugorach.

Jak rozpoznać: łodyga może osiągnąć do 60 cm wysokości. Liście ma bardzo cienkie, pokryte meszkiem. Koszyczki kwiatowe w formie rozszerzonych rurek o fioletowym kolorze

Surowiec leczniczy: koszyczki kwiatowe

Składniki roślinne: antocyjanozydy, flawonoidy, związki acetylenu, poliyny, sole mineralne obfitujące w mangan

Zbiór: W ciepły i suchy dzień zbieramy zakwitające koszyczki kwiatowe, a następnie wyskubujemy z nich kwiaty i suszymy intensywnie w miejscu ciemnym, ciepłym i przewiewnym, tak aby nie straciły koloru. Po wysuszeniu należy je przechowywać w szczelnym opakowaniu z ciemnego szkła, ponieważ szybko tracą barwę i właściwości lecznicze.

Zastosowanie w fitoterapii: kwiaty chabra są lekko moczopędne i wzmacniające dlatego napary z nich stosuje się w przewlekłych chorobach nerek, oraz obrzękach powodowanych zatrzymaniem soli w organizmie. Pomocniczo w kamicy nerkowej i w stanach zapalnych kłąbków i miedniczek nerkowych.  Zewnętrznie kwiatów używa się jako środek łagodzący w stanach zapalnych oczu, zapalenia spojówek, podrażnieniach i zaczerwienieniach powiek, jęczmieniu.

Działania niepożądane: w zalecanych dawkach nie powoduje działań niepożądanych

W medycynie ludowej: Jego staropolskie nazwy to bławat, chaber, głowacz, modrak, głowatnik. Pospolicie używana nazwa to wasilek. Niebieskich kwiatów chabra używano do farbowania octu. Wyciśnięty sok z kwiatów o niebieskiej barwie z dodatkiem ałunu dawał piękną, przezroczystą, niebieską farbę. Dziewczęta dzień przed świętem kupały plotły z chabrów bławatków wianki, które potem zawieszały na zewnętrznej ścianie domu, aby jak magiczny talizman chroniły domostwo przed burzami, gradobiciem i piorunami. W przeddzień nocy świętojańskiej pasterze przystrajali chabrami oraz innymi ziołami rogi krów i tak przystrojone prowadzili do wsi, aby uchronić je przed złą mocą czarownic – szczególnie przed odebraniem krową mleka i sprowadzeniem na bydło zarazy. Chaber bławatek służył też do wróżb. Wrzucano kwiat w mrowisko i kiedy zaczerwieniał, znaczyło to, że dziewczyna wyjdzie za mąż. Dodawano go również do palonego tytoniu, aby zmniejszyć jego złe następstwa.

Z chabrem związana jest postać Chabernicy – pięknej ubranej na niebiesko kobiety z wiankiem chabrów na głowie. Przechadzała się ona po polach i miedzach, pilnując, aby dzieci w poszukiwaniu kwiatów nie deptały zboża. Jeśli żniwiarze nie założyli czapek czy kapeluszy, usypiała ich swym słodkim szeptem, zsyłając na nich paraliż, postrzał lub ostry ból głowy. Czasami we wściekłości rzucała się na swoją ofiarę, łamiąc jej nogi, ręce lub nawet skręcając kark. Przed gniewem Chabernicy można było uchronić się tylko, robiąc sobie w południe przerwę w pracy i siadając w cieniu.

Chaber stosowany był na rany między palcami, owrzodzenia, do oczyszczenia krwi, na zimnicę. W lecznictwie ludowym roślina używana była również do leczenia chorób oczu oraz stosowana w chorobach kobiecych.

W kuchni: kwiaty koszyczka można dodawać do sałatek, surówek, zup, lemoniad.

 

 

PRZETWORY:

Napar na stany zapalne oczu

4 łyżki kwiatów chabru

3 łyżki ziela świetlika

2 łyżki kwiatów rumianku

1 szklanka wody

Zioła wymieszać ze sobą i przełożyć do słoja. 2 łyżki mieszanki zalać 1 szklanką wrzącej wody i gotować na wolnym ogniu pod przykryciem 15 minut. Odstawić na 15 minut i przecedzić. Nasączyć gazę ciepłym ale nie za gorącym naparem i przykładać na oczy kilka razy w ciągu dnia.

Woda bławatkowa

2 łyżki kwiatów bławatka

2 łyżki kwiatów nagietka

2 łyżki szałwii

1 szklanka wody

 Zioła wymieszać ze sobą i przełożyć do słoja. 3 łyżki mieszanki zalać 1 szklanką wrzącej wody i gotować na wolnym ogniu pod przykryciem 15 minut. Odstawić na 15 minut i przecedzić. Stosować na przetłuszczająca się skórę twarzy, podrażnienia i jako środek tonizujący skórę po opalaniu.

Tekst: Nina Bojarska

Foto: Nina Bojarska

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *